In de oorlog bewogen onderduikers zich als pluisjes in de wind, onzichtbaar, onhoorbaar om maar niet gepakt te worden. Tot verraad op de deur klopte en hun rauwe kreten van ontzetting werd gehoord. Laat hun doodskreten nagalmen in onze stilte op 4 mei!   

 

Als een pluisje in de wind’ Bloeme Evers

 

Vandaag tijdens de Dodenherdenking van 4 mei is er aandacht voor de autobiografie van een sterke en inspirerende Joodse vrouw en moeder van zes kinderen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog worden al haar Joodse familieleden in concentratiekampen vermoord. Decennia lang slaagt ze er niet in om over deze inktzwarte periode te vertellen. Tot een paar jaar geleden haar autobiografie verschijnt. ‘Als een pluisje in de wind’ tekent het turbulente en roerige leven van Bloeme Evers-Emden. Een vrouw die zich niet liet verbitteren door het leven maar met medeleven zich inzet voor haar naasten.

 

Bloeme groeit op in een harmonieus Joods gezin in Amsterdam.

Haar vader is diamantslijper en haar moeder runt het huishouden. Als Bloeme op zestienjarige leeftijd een oproep ontvangt om zich te melden, duikt ze onder. Haar ouders zijn te laat. Die ziet ze nooit meer terug. Door verraad belandt Bloeme zelf uiteindelijk in Auschwitz. Op wonderbaarlijke wijze overleeft ze die helse tijd en in mei 1945 komen de Russen haar bevrijden.

 

Na een enerverende terugreis bouwt Bloeme in Amsterdam zo goed als het kan weer een normaal bestaan op.

Er is een vrijwel totaal onbegrip voor overlevenden uit concentratiekampen. Mensen denken dat ze overdrijven. Of zijn te druk met het eigen doorstane leed van de Hongerwinter of een gestolen fiets. Het antisemitisme tiert welig. ‘De beste Joden zijn omgekomen, de slechte komen weer terug.’ ‘Vandaag heeft-ie niks, morgen heeft-ie een tientje.’ ‘De Joden moeten dankbaar zijn dat ze nog leven.’

 

Bloeme trouwt met Hans Evers en samen krijgen ze zes kinderen.

Praten over de oorlog lukt haar niet. Als haar kinderen vragen naar ontbrekende grootouders en andere familie barst ze in tranen uit. Het verdriet is te groot. ‘Wat vreemd mag heten – of misschien niet? – is dat onze kinderen, tweede generatie en op de Joodse scholen gezeten, nooit over de oorlog van hun ouders spraken.’ En ook na de oorlog blijft het verdriet haar niet bespaard. Een zoon van haar verongelukt.

 

Het bestaan van Bloeme kenmerkt zich door overactiviteit.

‘Als verklaring is weleens gegeven dat inactiviteit, bijvoorbeeld door ziekte, de dood betekende.’ Ze voedt een groot gezin op. Dat weerhoudt haar niet om op latere leeftijd aan een studie ontwikkelingspsychologie te beginnen. Ze promoveert op de ervaringen van kinderen die ondergedoken zaten in oorlogstijd.

 

Door toedoen van de kinderen verdiepen Bloeme en Hans zich meer in het Jodendom.

Het gezin besluit voortaan orthodox te gaan leven. Een zoon van Bloeme wordt zelfs rabbijn. Met Bloemes humoristische en feministische kijk op het leven verschilt ze nogal weleens met hem van mening. Maar ze laten elkaar in hun waarde.

 

Al met al is ‘Als een pluisje in de wind’ een boek dat zeer de moeite waard is om te lezen. Bestel het hier.

Opdat we niet vergeten. (Noot: Bloeme is inmiddels overleden.)

2018-05 Tekst: Alice ten Napel voor MoederBrein.nl.

algemeen